راهنمای جامع کار دانشجویی در انگلستان ۲۰۲۶: ساعت مجاز، حداقل دستمزد و کار پس از تحصیل

۱. قوانین و ساعات مجاز کار ضمن تحصیل در انگلستان

ویزای Student برای تحصیل صادر می‌شود و کار فقط در چارچوب شروط آن مجاز است. محدودیت ساعت براساس هفته‌ی تقویمی دوشنبه تا یکشنبه سنجیده می‌شود، نه میانگین ماهانه. یعنی یک هفته ۳۰ ساعت و هفته‌ی بعد ۱۰ ساعت کار کردن، حتی اگر میانگینش ۲۰ شود، تخلف است. کار بدون حقوق (مثل کارآموزی داوطلبانه) هم در محاسبه‌ی ساعت‌ها حساب می‌شود.

نکته‌ی قدیمی که اینجا اصلاح کردم: برای ارشد یک‌ساله، تابستان «تعطیلات» نیست و ۲۰ ساعت سقف است. در دوره‌های دو‌ساله‌ی ارشد ممکن است بین سال اول و دوم تابستان تعطیل باشد؛ تقویم رسمی دانشگاه را بپرسید، چون دانشگاه‌ها این تعریف را به UKVI گزارش می‌دهند.

پس از پایان دوره (تاریخ پایان روی CAS)، تا انقضای ویزا می‌توانید تمام‌وقت کار کنید، اما نمی‌توانید یک جایگاه شغلی دائمی (permanent vacancy) را پر کنید. اگر زودتر از موعد تحصیل را قطع کنید یا مرخصی تحصیلی بگیرید، نباید کار کنید، چون حق کار شما به تحصیل تمام‌وقت وابسته است. از ۲۰۲۵ به بعد، وضعیت ویزا معمولاً دیجیتال است و کارفرما حق کار شما را با کد اشتراک (share code) از سامانه‌ی وزارت کشور بررسی می‌کند.

۲. مشاغل دانشجویی: چه کارهایی مجاز و چه کارهایی ممنوع است؟

کارهایی که برای دانشجوها رایج است در بخش خدمات، فروشگاه و دانشگاه متمرکزند:

مشاغل رایج و مجاز

• کار در دانشگاه: کتابخانه، سرویس‌های دانشجویی، دستیار آموزشی (در صورت وجود)، راهنمای کمپس. این شغل‌ها معمولاً با برنامه‌ی کلاس هماهنگ‌ترند.
• خرده‌فروشی: فروشگاه‌های لباس، سوپرمارکت و فروشگاه‌های فناوری، به‌ویژه در فصل کریسمس.
• مهمان‌نوازی: رستوران، کافه، هتل و پاب. ساعت شیفت‌ها گاهی شب است؛ مواظب ۲۰ ساعت هفتگی باشید.
• پشتیبانی مشتری و ترجمه: در صورت تسلط به زبان دوم، به‌ویژه برای شرکت‌های با مشتری فارسی‌زبان یا خاورمیانه‌ای.
• مسئول تمام‌وقت اتحادیه‌ی دانشجویی (Sabbatical Officer): یکی از معدود نقش‌های تمام‌وقتی که قوانین ویزای Student صراحتاً اجازه می‌دهد.

مشاغل غیرمجاز

بر پایه‌ی شرایط ویزای Student در سایت دولت بریتانیا و راهنمای دانشگاه‌ها، موارد زیر ممنوع است:

• خوداشتغالی و فریلنس: از جمله رانندگی با اپ‌هایی مثل Uber یا پیک، قراردادی، مشاوره‌ی مستقل و طراحی فریلنس.
• پر کردن جایگاه شغلی دائمی و تمام‌وقت در طول تحصیل.
• ورزشکار حرفه‌ای یا نیمه‌حرفه‌ای و مربی ورزشی، و کار در سرگرمی (entertainer).
• راه‌اندازی کسب‌وکار در انگلستان، حتی به‌عنوان سهامدار بدون کنترل.
• پزشک یا دندانپزشک در حال آموزش (به‌جز برنامه‌ی Foundation Programme).
• دریافت کمک‌های دولتی و مستمری.

در عمل، ایرانی‌ها بیشتر در دو مورد خطا می‌کنند: کار نقدی خارج از ساعات مجاز، و فروش خدمات آنلاین (ترجمه، برنامه‌نویسی یا طراحی) به‌صورت مستقل با ساکن بودن در انگلستان. حتی اگر مشتری خارج از انگلستان باشد، خوداشتغالی با ویزای Student ممنوع است.

۳. خطر جدی کار غیرمجاز

کار بیش از ساعت مجاز، در شغل ممنوع یا بدون داشتن حق کار تخلف از شرط ویزاست. دولت بریتانیا اعلام کرده است که نقض شروط ویزا می‌تواند مانع بازگشت شما به انگلستان شود. علاوه بر این، از ژوئیه‌ی ۲۰۱۶ کار غیرقانونی خود به‌عنوان جرم کیفری برای کارگر تعریف شده (بخش ۲۴B قانون مهاجرت ۱۹۷۱ که با قانون مهاجرت ۲۰۱۶ اضافه شد) و مجازات آن تا ۶ ماه حبس و/یا جریمه‌ی نامحدود است و درآمد حاصل ممکن است به‌عنوان عواید جرم ضبط شود.

توصیه‌ی من ساده است: هر شیفت را در برنامه‌ی هفتگی خودتان بنویسید، ساعت‌های هفته‌ای که کار اضافه می‌کنید را به کارفرما اطلاع بدهید، و قرارداد کتبی و فیش حقوقی (payslip) بخواهید. کار نقدی بدون قرارداد، هم برای ویزای شما و هم برای درخواست‌های بعدی (مثلاً Graduate Route یا ویزای کار) خطرناک‌ترین انتخاب است.

۴. چگونه در انگلستان کار دانشجویی پیدا کنیم؟

بازار کار پاره‌وقت برای دانشجوهای بین‌المللی رقابتی است و در سال‌های اخیر به‌ویژه در شهرهای بزرگ و دانشگاهی تعداد متقاضی زیاد شده است. چند مرحله که معمولاً نتیجه می‌دهد:

1. خدمات دانشگاه: بیشتر دانشگاه‌ها واحد Careers Service و سایت شغل‌های دانشجویی (گاهی با نام Jobs on Campus) دارند. در ماه اول ثبت‌نام کنید، چون شغل‌های داخل کمپس زود پر می‌شود.
2. رزومه به سبک بریتانیایی (CV): یک تا دو صفحه، بدون عکس و اطلاعات شخصی غیرضروری. مرکز Careers معمولاً نمونه می‌دهد.
3. مراجعه‌ی حضوری و شبکه‌ی محلی: بسیاری از کافه‌ها و فروشگاه‌ها آگهی آنلاین نمی‌گذارند.
4. شماره‌ی بیمه‌ی ملی (National Insurance number): کارفرما برای ثبت حقوق به آن نیاز دارد. می‌توانید پس از ورود درخواست دهید و وجود نداشتن آن نباید مانع شروع کار شود.
5. سایت‌های کاریابی: فهرست زیر نمونه است و ترتیب آن رتبه‌بندی نیست.

موسسات کاریابی و بخش استخدام بزرگسال را در مقاله‌ی کاریابی و موسسات معتبر در انگلستان مفصل‌تر توضیح داده‌ایم.

۵. درآمد کار دانشجویی و ارتباط آن با هزینه‌های زندگی

حداقل دستمزد قانونی از ۱ آوریل ۲۰۲۶ در انگلستان براساس سن، طبق صفحه‌ی رسمی دولت بریتانیا چنین است:

این اعداد سقف نظری و ناخالص‌اند و فرض می‌کنند هر هفته واقعاً ۲۰ ساعت کار پیدا کنید. در عمل شیفت‌ها نامنظم است، در دوره‌ی امتحان کار کمتر می‌شود و بخشی از درآمد مشمول مالیات و بیمه‌ی ملی می‌شود. برای مقایسه: مبلغ نگهداری لازم برای ویزای Student ۱٬۵۲۹ پوند در ماه در لندن و ۱٬۱۷۱ پوند در ماه خارج از لندن (حداکثر ۹ ماه) است، یعنی کار پاره‌وقت قرار نیست جای تمکن مالی را بگیرد. اجاره، حمل‌ونقل و غذا را در شهر مورد نظر خودتان از صفحه‌ی همان دانشگاه حساب کنید؛ جدول قیمت‌های قدیمی (شیر، نان و غیره) و نمودار هزینه را از این مقاله برداشتم، چون منبع و تاریخ نداشت.

درآمد پاره‌وقت معمولاً برای هزینه‌های جانبی، رفت‌وآمد و کمی از اجاره کافی است، ولی برای شهریه نیست. شهریه‌ی دانشجوی بین‌المللی بسته به دانشگاه و رشته معمولاً ده‌ها هزار پوند در سال است (در پزشکی و دامپزشکی بیشتر). بنابراین قبل از درخواست ویزا باید بودجه‌ی شهریه و زندگی را بدون اتکا به کار حساب کرده باشید. راهنمای تمکن مالی انگلستان و بورسیه تحصیلی انگلستان برای این بخش مفید است.

۶. کار پس از پایان تحصیل (Graduate Route)

ویزای Graduate به شما اجازه می‌دهد پس از تکمیل موفق دوره‌ی واجد شرایط در انگلستان بمانید، بدون نیاز به کارفرمای حامی کار کنید یا دنبال کار بگردید، و حتی خوداشتغال باشید. طبق صفحه‌ی رسمی دولت بریتانیا:

• مدت: ۲ سال برای درخواست‌هایی که تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ ثبت شود؛ ۱۸ ماه برای درخواست‌های از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۷؛ ۳ سال برای دکتری. تاریخ ثبت درخواست ملاک است، نه تاریخ شروع تحصیل.
• هزینه: ۹۳۷ پوند به‌اضافه‌ی عوارض بهداشتی (IHS) که معمولاً ۱٬۰۳۵ پوند برای هر سال اقامت است.
• شرط: درخواست باید از داخل انگلستان و پیش از انقضای ویزای Student ثبت شود، و دانشگاه باید تکمیل موفق دوره را به وزارت کشور گزارش کرده باشد.
• محدودیت: کار ورزشکار حرفه‌ای ممنوع است و به بیشتر کمک‌های دولتی دسترسی ندارید.

Graduate Route اقامت دائم نیست. اگر بخواهید پس از آن بمانید، باید ویزای دیگری مثل کار ماهر (Skilled Worker) بگیرید که حداقل حقوق عمومی آن ۴۱٬۷۰۰ پوند در سال یا نرخ رایج شغل و زبان B2 (از ۸ ژانویه‌ی ۲۰۲۶) است. شرایط اقامت دائم هم در حال تغییر است و عدد «پنج سال» که در متن‌های قدیمی بود را ثابت فرض نکنید. جزئیات در کار در انگلستان و اقامت انگلستان آمده است.

سوالات متداول (FAQ)