دانشگاه SOAS لندن ۲۰۲۶: رتبه‌ها، شرایط پذیرش ایرانی‌ها، شهریه، بورسیه و وضعیت مالی

دانشگاه SOAS لندن (SOAS University of London که نام قدیمی‌اش School of Oriental and African Studies بود) از آن دانشگاه‌هایی است که اسمش را بیشتر کسانی می‌شناسند که دنبال رشته‌ای خاص هستند: مطالعات توسعه، سیاست و روابط بین‌الملل، انسان‌شناسی، تاریخ هنر، حقوق، زبان‌ها و مطالعات خاورمیانه و آسیا و آفریقا. برای داوطلب ایرانی هم جذابیت ویژه‌ای دارد، چون یکی از معدود دانشگاه‌های بریتانیاست که مطالعات ایران و زبان فارسی در آن سابقه‌ی طولانی دارد.

در این راهنما از نگاه مشاوری که پرونده‌های تحصیلی بریتانیا را دنبال می‌کند توضیح می‌دهم SOAS دقیقاً چه جور دانشگاهی است، رتبه‌هایش را چطور باید خواند، داوطلب ایرانی با چه مدرکی پذیرش می‌گیرد، شهریه‌ی ۲۰۲۶–۲۰۲۷ و ۲۰۲۷–۲۰۲۸ چقدر است و وضعیت مالی دانشگاه در سال‌های اخیر چه بوده است. ارقام از صفحه‌های رسمی SOAS و دولت بریتانیا گرفته شده‌اند و پیش از اقدام باید دوباره روی صفحه‌ی همان دوره چک شوند.

دانشگاه SOAS را در یک نگاه بشناسید

SOAS در سال ۱۹۱۶ با نام «مدرسه‌ی مطالعات شرقی» منشور سلطنتی گرفت و اولین دانشجویانش را در ژانویه‌ی ۱۹۱۷ پذیرفت. بعدها مطالعات آفریقا هم به آن اضافه شد و امروز با نام رسمی SOAS University of London یکی از کالج‌های عضو فدراسیون دانشگاه لندن است. یعنی مدرکی که می‌گیرید مدرک دانشگاه لندن از طریق SOAS است و از نظر اعتبار رسمی هیچ ابهامی ندارد.

پردیس اصلی در محله‌ی بلومزبری در مرکز لندن، نزدیک میدان راسل و در همسایگی UCL، بیرک‌بک و کتابخانه‌ی سنت هاوس دانشگاه لندن است. SOAS دانشگاه بزرگی نیست؛ بر اساس داده‌هایی که برای سال ۲۰۲۴–۲۰۲۵ منتشر شده، حدود ۶٬۴۰۰ دانشجو دارد که نزدیک به یک‌چهارم آن‌ها بین‌المللی هستند. همین اندازه‌ی کوچک در عمل یعنی کلاس‌های تخصصی‌تر و دسترسی نسبتاً راحت‌تر به استاد، ولی امکانات ورزشی و پردیسی محدودتر از دانشگاه‌های بزرگ.

رشته‌های اصلی SOAS

نقطه‌ی قوت SOAS در علوم انسانی و اجتماعی با تمرکز منطقه‌ای است. مهم‌ترین حوزه‌ها:

• مطالعات توسعه (Development Studies) و اقتصاد توسعه
• سیاست، روابط بین‌الملل و دیپلماسی
• انسان‌شناسی و جامعه‌شناسی
• تاریخ و تاریخ هنر و باستان‌شناسی آسیا و آفریقا
• حقوق، از جمله حقوق بین‌الملل و حقوق بشر
• مالی و مدیریت با نگاه به بازارهای نوظهور
• زبان‌شناسی، ادبیات و زبان‌های آسیایی، آفریقایی و خاورمیانه‌ای
• مطالعات خاورمیانه و مطالعات ایران، از جمله دوره‌ی MA Iranian Studies
• رسانه، فرهنگ و مطالعات دین

اگر رشته‌ی شما مهندسی، علوم پایه، پزشکی یا علوم کامپیوتر است، SOAS اصلاً گزینه‌ی شما نیست؛ این دانشگاه در این حوزه‌ها دوره‌ای ندارد.

رتبه‌بندی SOAS؛ رتبه‌ی موضوعی مهم‌تر از رتبه‌ی کلی است

یکی از اشتباه‌هایی که زیاد می‌بینم این است که داوطلب فقط رتبه‌ی کلی QS را نگاه می‌کند و SOAS را کنار می‌گذارد. رتبه‌ی کلی SOAS در جدول جهانی QS در سال‌های اخیر پایین آمده و در نسخه‌ی ۲۰۲۵ حدود ۵۰۰ جهان بوده است، چون این جدول به حجم پژوهش در علوم و مهندسی وزن زیادی می‌دهد. اما در رتبه‌بندی موضوعی، که برای انتخاب دانشگاه معنادارتر است، تصویر کاملاً فرق می‌کند. طبق اعلام SOAS از رتبه‌بندی موضوعی QS سال ۲۰۲۶:

دانشگاه همچنین اعلام کرده ۱۳ رشته‌اش در ۱۰۰ رشته‌ی برتر جهان در همین رتبه‌بندی قرار دارد و در QS 2027 از نظر تنوع اعضای هیئت‌علمی بین‌المللی در بریتانیا جزو اول‌هاست. برداشت من این است: اگر برای مطالعات توسعه، سیاست، انسان‌شناسی یا مطالعات منطقه‌ای اپلای می‌کنید، SOAS هم‌ردیف بهترین گزینه‌های دنیاست؛ برای رشته‌هایی مثل مدیریت یا مالی، باید آن را با دانشگاه‌های دیگر لندن مقایسه کنید و فقط به اسم اکتفا نکنید.

وضعیت مالی و تغییرات ساختاری SOAS؛ آنچه قبل از اپلای باید بدانید

این بخش در متن‌های فارسی معمولاً نمی‌آید، ولی برای تصمیم شما مهم است. SOAS در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ یکی از دانشگاه‌هایی بود که بیشترین فشار مالی را در بریتانیا تحمل کرد. صورت‌های مالی ۲۰۱۹ کسری قابل‌توجهی نشان می‌داد و دانشگاه در سال ۲۰۲۰ یک برنامه‌ی بازسازی بزرگ با هدف صرفه‌جویی حدود ۱۷ میلیون پوند، کاهش تعداد ماژول‌ها و دوره‌های کارشناسی و طرح بازخرید داوطلبانه‌ی کارکنان اعلام کرد.

از آن زمان وضعیت بهتر شده است. اتحادیه‌ی اساتید (UCU) در اوایل ۲۰۲۴ به صورت‌های مالی ۲۰۲۲–۲۰۲۳ استناد کرد که مازاد حدود ۱۲٫۸ میلیون پوندی نشان می‌داد، و طبق داده‌های منتشرشده برای ۲۰۲۴–۲۰۲۵ درآمد دانشگاه حدود ۱۱۶ میلیون پوند و هزینه‌ها حدود ۱۱۱٫۵ میلیون پوند بوده است. در عین حال، در فوریه‌ی ۲۰۲۴ دانشگاه به دلیل کاهش ثبت‌نام در بعضی دوره‌های کالج فاندیشن، طرح تعدیل در بخش دوره‌های فاندیشن بین‌المللی و پشتیبانی زبان انگلیسی (IFCELS) را مطرح کرد که با اعتراض اتحادیه همراه شد.

کل بخش دانشگاهی بریتانیا هم زیر فشار مالی است و نهاد ناظر (OfS) بارها درباره‌ی کاهش دانشجوی بین‌المللی و کسری بودجه‌ی دانشگاه‌ها هشدار داده است. توصیه‌ی عملی من این است:

• قبل از پرداخت پیش‌پرداخت، روی صفحه‌ی رسمی دوره مطمئن شوید آن دوره برای سال ورود شما هنوز ارائه می‌شود.
• اگر قصد دارید از مسیر فاندیشن یا پیش‌دوره‌ی زبان SOAS وارد شوید، وضعیت فعلی همان دوره را مستقیم از دانشگاه بپرسید، چون این بخش در سال‌های اخیر بازسازی شده است.
• سیاست بازپرداخت پیش‌پرداخت (deposit) در صورت رد ویزا یا لغو دوره را کتبی داشته باشید.

تا جایی که من بررسی کرده‌ام، هیچ نشانه‌ی رسمی از تعطیلی یا ادغام SOAS اعلام نشده است؛ این توصیه‌ها احتیاط معمولی است که برای هر دانشگاه بریتانیایی در شرایط فعلی لازم است.

شرایط پذیرش دانشگاه SOAS برای ایرانی‌ها

کارشناسی

SOAS در صفحه‌ی مخصوص متقاضیان ایرانی اعلام کرده دارندگان دیپلم دبیرستان ایران معمولاً باید ابتدا یک دوره‌ی فاندیشن بگذرانند. ورود مستقیم با مدارکی مثل A-Level، IB یا AP ممکن است. یعنی با دیپلم یا پیش‌دانشگاهی ایرانی، مسیر معمول یک سال فاندیشن بین‌المللی (در خود SOAS یا یک کالج فاندیشن معتبر دیگر) و بعد اپلای از طریق UCAS است. مهلت اصلی UCAS برای اغلب رشته‌های ورودی ۲۰۲۷ اواسط ژانویه‌ی ۲۰۲۷ است.

کارشناسی ارشد

حداقل اعلام‌شده‌ی SOAS برای ارشد، معادل مدرک کارشناسی بریتانیایی با درجه‌ی 2:2 است، ولی هر دوره ممکن است شرط بالاتری بگذارد و دوره‌های پرطرفدار مثل مطالعات توسعه یا دیپلماسی عملاً رقابتی‌ترند. SOAS در صفحه‌ی ایران معادل‌سازی نمره از ۲۰ را منتشر نکرده است؛ بنابراین معدل لازم را باید از صفحه‌ی دوره یا مستقیم از دفتر بین‌الملل دانشگاه بپرسید. در پرونده‌هایی که دیده‌ام، دانشگاه‌های لندن برای 2:1 معمولاً معدل حدود ۱۴ از ۲۰ از دانشگاه‌های دولتی و کمی بالاتر از دانشگاه‌های آزاد و غیرانتفاعی انتظار دارند، ولی این عدد را حدس کلی بدانید نه قاعده‌ی SOAS.

مدارک معمول ارشد: ریزنمرات و دانشنامه‌ی ترجمه‌شده، انگیزه‌نامه (Personal Statement) مخصوص همان دوره، معمولاً یک یا دو توصیه‌نامه‌ی دانشگاهی، رزومه و مدرک زبان. برای بعضی دوره‌ها نمونه‌ی نوشتار (writing sample) هم خواسته می‌شود.

دکتری (MPhil/PhD)

برای دوره‌های پژوهشی معمولاً مدرک کارشناسی ارشد از یک دانشگاه معتبر، پروپوزال پژوهشی جدی و هماهنگی موضوع با یک استاد راهنمای بالقوه لازم است. در SOAS پروپوزال وزن بسیار زیادی دارد؛ قبل از اپلای با استادی که در حوزه‌ی شما کار می‌کند مکاتبه کنید.

مدرک زبان

SOAS برای همه‌ی متقاضیانی که زبان اولشان انگلیسی نیست مدرک زبان می‌خواهد و حد نمره به گروه‌بندی هر دوره بستگی دارد؛ عدد دقیق آیلتس یا آزمون‌های دیگر را از صفحه‌ی English language requirements دانشگاه برای همان دوره بگیرید. برای ویزای دانشجویی سطح دانشگاهی، حداقل سطح B2 چارچوب اروپایی لازم است. اگر نمره‌تان کمی پایین‌تر است، پیش‌دوره‌ی زبان (pre-sessional) راه رایج است، به شرط اینکه دانشگاه آن را در پیشنهاد پذیرش شما قید کند.

شهریه دانشگاه SOAS در ۲۰۲۶–۲۰۲۷ و ۲۰۲۷–۲۰۲۸

دانشجوی ایرانی تقریباً همیشه در دسته‌ی Overseas قرار می‌گیرد. ارقام زیر از صفحه‌های رسمی شهریه‌ی SOAS است:

برای دوره‌های ارشد با کارآموزی (work placement) حدود ۱٬۴۰۰ پوند بیشتر باید پرداخت. شهریه‌ی دکتری را هم دانشگاه در صفحه‌ی Research fees جداگانه اعلام می‌کند. نکته‌ی مهم: SOAS می‌گوید شهریه‌ی دانشجوی بین‌المللی در سال‌های بعدیِ همان دوره ممکن است تا ۵ درصد در سال افزایش پیدا کند. اگر کارشناسی سه‌ساله یا دکتری می‌خوانید، این افزایش و نوسان نرخ ارز را در بودجه حساب کنید.

بورسیه‌های SOAS برای دانشجوی ایرانی

مهم‌ترین بورسیه‌ای که مستقیماً به کار داوطلب ایرانی ارشد می‌آید SOAS Master’s Scholarships (International) است. برای ورودی ۲۰۲۶ این بورسیه به صورت تخفیف ۸٬۰۰۰ پوندی شهریه و برای بیش از ۱۵۰ نفر اعلام شده بود. شرط‌های اصلی:

• داشتن پیشنهاد پذیرش برای یک دوره‌ی ارشد تمام‌وقت حضوری
• قرار گرفتن در دسته‌ی شهریه‌ی Overseas
• معدل معادل 2:1 بریتانیا یا بالاتر
• نداشتن بورسیه‌ی کامل یا حمایت مالی دیگر

این بورسیه در چند مرحله بررسی می‌شد (برای ورودی ۲۰۲۶ تا پایان فوریه، آوریل و ژوئن). در صفحه‌ی بورسیه شرط ملیت خاصی ذکر نشده و معیار، وضعیت شهریه‌ی Overseas است؛ با این حال قبل از برنامه‌ریزی، شرایط دور جدید را از صفحه‌ی رسمی بخوانید. توصیه‌ی من این است که اپلای ارشد را تا آخر پاییز یا اوایل زمستان تمام کنید تا به دور اول بورسیه برسید. برای بورسیه‌های بیرونی هم سری به راهنمای بورسیه تحصیلی انگلستان بزنید.

هزینه زندگی و خوابگاه SOAS در لندن

SOAS در منطقه‌ای از لندن است که اجاره در آن گران است. دانشگاه چند خوابگاه دانشجویی دارد که فاصله‌شان تا پردیس از پیاده‌روی کوتاه تا مسیر طولانی‌تر با مترو متفاوت است و قیمت آن‌ها هر سال روی صفحه‌ی Accommodation دانشگاه به‌روز می‌شود. چون قیمت اتاق‌ها بسته به نوع اتاق و مدت قرارداد خیلی فرق می‌کند، عدد قطعی را از همان صفحه بگیرید.

برای ویزای دانشجویی، دولت بریتانیا برای دانشجوی دوره‌ی لندن حداقل ۱٬۵۲۹ پوند در ماه (حداکثر برای ۹ ماه، یعنی ۱۳٬۷۶۱ پوند) به‌عنوان هزینه‌ی زندگی تعیین کرده است. این حداقل قانونی است نه هزینه‌ی واقعی؛ در تجربه‌ی من دانشجویی که در لندن خوابگاه یا اتاق اشتراکی می‌گیرد، معمولاً بیشتر از این خرج می‌کند. برای جزئیات بیشتر مقاله‌ی زندگی در انگلستان را ببینید.

ویزای دانشجویی و نکته‌های مخصوص ایرانی‌ها

بعد از پذیرش قطعی و پرداخت پیش‌پرداخت، SOAS برای شما CAS صادر می‌کند و درخواست ویزای Student آنلاین ثبت می‌شود. چند نکته‌ی مخصوص متقاضی ایرانی:

• سفارت بریتانیا در تهران در حال حاضر خدمات حضوری کنسولی ندارد. درخواست آنلاین است و انگشت‌نگاری در یکی از مراکز VFS انجام می‌شود؛ می‌توانید در هر کشوری که به‌طور قانونی در آن حضور دارید وقت بگیرید. وضعیت فعلی را در مقاله‌ی سفارت بریتانیا در تهران توضیح داده‌ام.
• تست سل (TB) از مرکز مورد تأیید دفتر مهاجرت بریتانیا برای متقاضی ایرانی الزامی است.
• بیشتر دوره‌های SOAS علوم انسانی و اجتماعی‌اند و مشمول ATAS نمی‌شوند، ولی اگر دوره‌ای با محتوای فنی یا امنیتی خاص انتخاب کرده‌اید، کد دوره را در سیستم ATAS چک کنید.
• انتقال پول شهریه و نشان دادن تمکن از حساب ایرانی به دلیل تحریم‌ها پیچیده است. نحوه‌ی آماده کردن مدارک مالی را در مقاله‌ی تمکن مالی انگلستان مفصل نوشته‌ام.
• از ژانویه‌ی ۲۰۲۴ دانشجوی ارشد آموزشی (taught) معمولاً نمی‌تواند همسر و فرزند را همراه بیاورد؛ این امکان عمدتاً برای دوره‌های دکتری و ارشد پژوهشی باقی مانده است.

بعد از فارغ‌التحصیلی هم ویزای Graduate برای درخواست‌های تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ دو سال (برای دکتری سه سال) است و برای درخواست‌های از ۱ ژانویه‌ی ۲۰۲۷ به ۱۸ ماه کاهش پیدا می‌کند؛ جزئیات در اقامت پس از تحصیل در انگلستان.

SOAS برای چه کسی انتخاب درستی است؟

SOAS برای کسی مناسب است که می‌خواهد در سازمان‌های بین‌المللی، پژوهش سیاستی، توسعه، روزنامه‌نگاری تخصصی، حقوق بشر یا دانشگاه کار کند و تخصص منطقه‌ای (مثلاً خاورمیانه یا آسیای مرکزی) برایش مزیت باشد. برای داوطلب ایرانی که می‌خواهد درباره‌ی ایران، منطقه یا زبان فارسی پژوهش کند، SOAS یکی از جدی‌ترین مراکز دنیاست.

در مقابل، اگر هدف اصلی‌تان ورود سریع به بازار کار شرکتی لندن با مدرک مدیریت یا مالی است، مقایسه با دانشگاه‌هایی مثل مدرسه اقتصاد و علوم سیاسی لندن یا دانشگاه‌های دیگر لندن را حتماً انجام دهید. برای مقایسه‌ی کلی مسیرها هم راهنمای تحصیل کارشناسی ارشد در انگلستان و تحصیل دکترا در انگلستان را ببینید.

اشتباهات رایج متقاضیان SOAS

• تصمیم‌گیری بر اساس رتبه‌ی کلی QS به جای رتبه‌ی موضوعی رشته.
• نوشتن انگیزه‌نامه‌ی عمومی؛ در SOAS کمیته می‌خواهد ببیند چرا دقیقاً این دوره و این تمرکز منطقه‌ای را می‌خواهید.
• اپلای دیرهنگام و از دست دادن دور اول بورسیه.
• حساب نکردن افزایش سالانه‌ی شهریه و هزینه‌ی واقعی زندگی در لندن.
• تکیه به حساب بانکی ایرانی بدون برنامه‌ی روشن برای انتقال پول و تأییدپذیری مدارک.
• فرض اینکه دیپلم ایرانی برای ورود مستقیم به کارشناسی کافی است.

پرسش‌های متداول

آیا مدرک دانشگاه SOAS معتبر است؟

بله. SOAS دانشگاهی دولتی و عضو فدراسیون دانشگاه لندن است و مجاز به اعطای مدرک است. برای ارزشیابی در ایران هم وضعیت دانشگاه در فهرست وزارت علوم را پیش از ثبت‌نام بررسی کنید.

آیا SOAS با مشکل مالی جدی روبه‌روست؟

SOAS در ۲۰۲۰ بحران مالی و برنامه‌ی بازسازی بزرگ داشت، ولی داده‌های سال‌های اخیر وضعیت باثبات‌تری نشان می‌دهد. با این حال کل بخش دانشگاهی بریتانیا زیر فشار است؛ قبل از پرداخت، از ارائه‌ی دوره و شرایط بازپرداخت پیش‌پرداخت مطمئن شوید.

با دیپلم ایرانی می‌توانم مستقیم وارد کارشناسی SOAS شوم؟

معمولاً نه. SOAS اعلام کرده دارندگان دیپلم ایران معمولاً باید ابتدا فاندیشن بگذرانند.

شهریه‌ی ارشد SOAS برای ایرانی‌ها چقدر است؟

برای ۲۰۲۶–۲۰۲۷ از ۲۵٬۳۲۰ پوند (گروه ۱) تا ۲۸٬۸۴۰ پوند (دیپلماسی) و برای ۲۰۲۷–۲۰۲۸ از ۲۶٬۳۳۰ تا ۲۹٬۹۹۰ پوند است.

آیا SOAS رشته‌ی مطالعات ایران دارد؟

بله، SOAS در زمینه‌ی زبان‌ها و فرهنگ‌های خاورمیانه دوره‌هایی مثل MA Iranian Studies دارد. عنوان و ساختار دقیق دوره‌ها هر سال ممکن است تغییر کند؛ فهرست به‌روز را از سایت دانشگاه بگیرید.

جمع‌بندی

دانشگاه SOAS لندن برای رشته‌های توسعه، سیاست، انسان‌شناسی، تاریخ هنر و مطالعات منطقه‌ای در سطح جهانی حرف برای گفتن دارد و برای داوطلب ایرانی علاقه‌مند به این حوزه‌ها انتخاب بسیار جدی است. هزینه‌ی لندن و فشار مالی بخش دانشگاهی بریتانیا را هم باید واقع‌بینانه دید.

قدم‌های بعدی پیشنهادی من: اول دوره‌ی مشخص و شرط معدل و زبان آن را از صفحه‌ی رسمی پیدا کنید، دوم اپلای را زود انجام دهید تا به دور اول بورسیه برسید، و سوم پیش از پرداخت پیش‌پرداخت، مسیر انتقال پول و مدارک تمکن را نهایی کنید. اگر کلیات تحصیل در بریتانیا را می‌خواهید، از راهنمای تحصیل در انگلستان شروع کنید. تصمیم پذیرش و ویزا همیشه با دانشگاه و دولت بریتانیاست؛ کار ما کمک به ساختن پرونده‌ای کامل و بی‌ابهام است.