تحصیل در آلمان بدون مدرک زبان ۲۰۲۶: چه چیزی ممکن است و چه چیزی نه

«بدون مدرک زبان» در تبلیغات واسطه‌ها زیاد دیده می‌شود، ولی پاسخ دو بخش دارد: درباره‌ی قانون اقامت می‌شود دقیق حرف زد، درباره‌ی هر دانشگاه نه.

قانون چه می‌گوید؟

طبق ترجمه‌ی رسمی انگلیسی قانون اقامت (بند ۱۶b)، اثبات تسلط به زبان لازم برای رشته «فقط وقتی لازم است که زبان متقاضی در تصمیم پذیرش آزموده نشده باشد و یادگیری زبان هدف دوره‌ی مقدماتی نباشد». همان بند، «دوره‌ی زبان برای آماده‌سازی تحصیل» و «دوره‌ی مقدماتی پیش از تحصیل» را هم جزو اهداف اقامت تحصیلی می‌شمارد.

معنای عملی: مدرک زبان را معمولاً خود دانشگاه می‌خواهد و می‌سنجد. اگر دانشگاه پذیرش بدهد، اداره‌ی ویزا از شما مدرک جداگانه‌ای نمی‌خواهد؛ و مسیر دوره‌ی زبان یا مقدماتی هم در قانون پیش‌بینی شده است.

مسیرهای واقعی

• برنامه‌ی انگلیسی‌زبان: دانشگاه نمره‌ی انگلیسی (مثلاً IELTS یا TOEFL) را تعیین می‌کند؛ عدد ثابت برای همه‌ی دانشگاه‌ها وجود ندارد و باید از صفحه‌ی همان برنامه دید. تحصیل به زبان انگلیسی در آلمان
• برنامه‌ی آلمانی‌زبان: دانشگاه معمولاً مدرک آلمانی (مثل DSH یا TestDaF) می‌خواهد. سطح دقیق را هر دانشگاه خودش اعلام می‌کند؛ از سایت برنامه ببینید.
• دوره‌ی زبان یا مقدماتی: اگر پذیرش اولیه ندارید، می‌توانید طبق بند ۱۶b برای دوره‌ی زبان یا آماده‌سازی اقامت بگیرید؛ هزینه و تضمین ادامه‌ی تحصیل بسته به دانشگاه است.
• Studienkolleg: برای کسی که مدرک ورودی‌اش کافی نیست، حدود دو ترم است و به آزمون Feststellungsprüfung ختم می‌شود. شرط زبان آن جداست.

هشدار درباره‌ی تبلیغات

هر واسطه‌ای که «پذیرش قطعی بدون زبان» می‌فروشد، باید نامه‌ی پذیرش رسمی دانشگاه را نشانتان دهد. پذیرش را دانشگاه می‌دهد و مدرک زبان را او تعیین می‌کند. پیش از پرداخت هر مبلغ، شرط زبان را از سایت دانشگاه و ایمیل رسمی تأیید کنید.

ایرانی‌ها و مدرک ورودی

برای ایرانی‌ها مسئله‌ی اصلی مدرک ورودی است. مدارک ایرانی همیشه به‌عنوان HZB شناخته نمی‌شوند و در صورت نیاز، طبق DAAD، باید Studienkolleg (معمولاً دو ترم، با آزمون Feststellungsprüfung) گذراند. مدارک بین‌المللی معمولاً از طریق uni-assist یا مستقیماً به دانشگاه ارزیابی می‌شوند. قاعده‌ی دقیق ایران و نمره‌ی زبان هر برنامه را فقط از صفحه‌ی رسمی دانشگاه بگیرید.

وضعیت سفارت و ثبت درخواست ویزا برای ایرانی‌ها

سفارت آلمان در تهران رسماً بسته اعلام نشده و با ظرفیت بسیار محدود کار می‌کند، اما بخش ویزای آن برای متقاضیان عادی بسته است. وزارت خارجه‌ی آلمان در اوت ۲۰۲۶ اعلام کرده «نوبت ویزای عادی» صادر نمی‌شود.

طبق اطلاعیه‌های TLScontact تهران، از ۳۱ مه ۲۰۲۶ فقط ویزای کاری مسیر سریع (با تأیید قبلی اداره‌ی مهاجرت آلمان) و همراهان نزدیک آن‌ها پذیرش می‌شود. در به‌روزرسانی ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ هم آمده که برای بقیه‌ی انواع ویزا، از جمله متقاضیان ترم زمستانی ۲۰۲۶/۲۷، هنوز زمان‌بندی مشخصی نیست. وضعیت ممکن است هر هفته عوض شود؛ پیش از هر هزینه‌ای صفحه‌ی سفارت و TLScontact را ببینید.

توصیه‌ی عملی: پذیرش یا قرارداد کاری را بگیرید، اما تا روشن شدن مسیر ثبت درخواست، پول زیادی برای هزینه‌های برگشت‌ناپذیر (اجاره‌ی پیش‌پرداخت، بلیت) خرج نکنید و به وعده‌ی «وقت سفارت تضمینی» از هیچ واسطه‌ای اعتماد نکنید.

پرسش‌های متداول